De prijs van vrijheid en de efficiëntie van de geschiedenis

De afgelopen dagen stonden in het teken van de weg. Lange uren in de auto, kilometers asfalt vreten richting het oosten. Alleen Renske zat achter het stuur; dat gaat prima en is iets waar ik me totaal geen zorgen over hoef te maken. Onderweg naar Polen stopten we bij diverse wegrestaurants en koffietentjes. We rekenden aan passant uit dat we op een volle tank ongeveer twee dubbeltjes meer betaalden per liter: een slordige 8 euro of 10% extra. Jammer, maar we gaan er niet failliet aan. Eenmaal in Polen bleek tanken bij de Shell langs de snelweg zelfs goedkoper dan de goedkoopste pomp in Nederland. Een lucratieve smokkelroute zal het echter niet worden, gezien de 1200 kilometer die we inmiddels van huis zijn.

Dresden: Efficiëntie op de vierkante meter

Onze eerste tussenstop was Dresden. We verbleven in een uitgebreide woonwijk met een rustige sfeer en een luxere bouwstijl. Het verblijf was een knus hutje waar met een praktische indeling een goed kortstondig verblijf op weinig vierkante meters was gerealiseerd.

Hoewel het bed ietwat kraakte en een gordijntje bij de voordeur geen overbodige luxe zou zijn, was het een verzorgd verblijf. Ik schreef er een uitgebreide review over, maar aangezien AirBnB een limiet van 1000 tekens hanteert, moest ik mijn 'goddelijke inspiratie' door een taalmodel laten herschrijven. Eeuwig zonde van de oorspronkelijke tekst, maar de kern bleef staan: een prima plek om te landen na een dag in de auto.

Boekhouding en 'Jelle Freestyle' Cooking

Eenmaal aangekomen in Polen begon het logistieke proces van uitladen. Voor deze reis heb ik een Poolse Zloty-rekening geopend via Bunq. Misschien een 'nice-to-have' feature, maar voor mij vooral een manier om de boel netjes te houden. Geen grillige dagelijkse koersschommelingen per transactie, maar alles overzichtelijk op een rij. Boekhoudkundig is dat een feestje.

Onze eerste avond in het appartement stond in het teken van zelfvoorziening. Na twee extra rondjes naar de winkel voor olijfolie en saus heb ik een geslaagde maaltijd op tafel gezet. Geen pakjes en zakjes dit keer, maar Jelle Freestyle cooking. Ik was uiterst pietluttig over hoe de saus 'moest' zijn, maar het resultaat was een vullende maaltijd met veel groente.

De Vibe van Oświęcim: Kapitalisme versus Depressie

Het stadje Oświęcim zelf laat een bevreemdende indruk achter. Het is kleiner dan Zutphen en overdag zelfs stiller, behalve rondom het kamp waar het massatoerisme regeert. De sfeer in de stad is doodserieus. Het hele gebied ademt een naoorlogse depressie uit.

Wat vooral opvalt, is het contrast tussen de historie en het ongeremde kapitalisme. Het lijkt alsof men hier na jaren van mislukte staatsvormen heeft besloten om alle westerse ketens — McDonald’s, KFC, Burger King — in één klap toe te laten. Een McDonald’s in de schaduw van Auschwitz is een veelzeggend beeld. Het plakt de moderne consumptiecultuur op een zeer beladen omgeving alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Mensen groeten hier over het algemeen niet vrolijk, tenzij je natuurlijk iets komt kopen.

De Tour: Het contrast tussen Zorg en Vernietiging

De guided tour in het kamp was indrukwekkend. De nadruk op het mensonterende, machinale haatzuchtige proces is gruwelijk, juist omdat het zonder drama of tranen werd gebracht. Dat gaf het een bijzonder 'chilling' effect. Parallel aan dit bezoek las ik het boek “ZORG” van Lynn Berger. De beleving van dit boek vormde een schril contrast met de rondleiding: het totale concept van 'zorg' tegenover het totale gebrek daaraan in Auschwitz.

Tijdens ons tweede, vrije bezoek hebben we de tijd genomen voor zaken waar we eerder niet aan toe kwamen, zoals de expositie over de Sinti en Roma en het enorme boekwerk met namen in Gebouw 27. Het was mateloos interessant, maar ook hoog tijd dat we weer gingen.

De Terugweg: Tsjechische Absurditeit en Vakwerk

Voor onze laatste overnachting in den vreemde verblijven we in een supercute tiny house in een achtertuin in Mrákov, Tsjechië. Voor de gemiddelde reiziger bestaat Airbnb ongetwijfeld al veel langer, maar voor dit "Hotel Mens" was het de eerste keer dat ik zo bewust stilstond bij de doeltreffende eenvoud van wat in wezen wereldwijd geformaliseerd couchsurfen is. Het is een blokhut, vermoedelijk nog met de hand in elkaar getimmerd; echt vakwerk. Het is te klein om langer dan een nacht te blijven, ook vanwege de Porta Potti voor de behoeften, maar voor nu is het prima.

Het diner was eveneens opmerkelijk: een restaurant ingebouwd in een autowerkplaats. Dineren boven de showroom met zeer luxe eten. Na wat taalkundige afstemming genoten we van alcoholvrij bier en verschillende soorten vlees voor nog geen 800 Tsjechische kronen (circa 32 euro) met z'n tweeën. Belachelijk, maar heerlijk.

Een wandeling door Mrákov bracht ons bij een prachtige, goed onderhouden begraafplaats met vele familiegraven. Men leeft hier echt naar toe, wat ik mooi vind. Het uitzicht tussen de bergen is subliem.

Reflectie: De Spiegel van de Toekomst

Terwijl ik dit op een onzedelijk tijdstip uit mijn hoofd zit te tikken, bereiden we ons voor op de laatste etappe via Neurenberg — opnieuw een plek met een historisch gewicht.

Er broedt steeds meer dankbaarheid in mij. Dankbaarheid dat ik in dat kleine Nederland, mijn 'kutland', mag wonen. De welvaart en vrijheid die we nu ervaren, zijn de prijs die hier in het verleden is betaald meer dan waard. Het is cruciaal om de geschiedenis van de Holocaust te blijven herhalen, niet alleen als waarschuwing, maar ook als spiegel. Eén statistisch feit blijft bij mij hangen: de efficiëntie waarmee het nazi-apparaat juist in Nederland heeft gewerkt. Het is een besef dat mijn verwachtingsmanagement in de toekomst blijvend zal beïnvloeden.

Daarna was het tijd om naar huis te gaan. Naar Poes en het ServerPark, waar ik meteen de boel online knalde nog voor ik mijn koffers had uitgepakt.

De foto's bij dit verhaal kun je hier bekijken in mijn eigen gemanifesteerde afbeeldingen overzicht.